Menu Close

Chất thức thần tác động lên não bộ như thế nào?

Cùng đi sâu vào tìm hiểu xem ayahuasca, MDMA, DMT và nấm thức thần tác động thế nào đến cơ thể bạn cũng như cách các nhà nghiên cứu dùng chúng để giúp đỡ những người có bệnh về thần kinh

Ảo giác. Những hình ảnh đầy sắc màu. Âm thanh được tăng cường. Nhận thức tốt hơn.  Đó là những hiệu ứng gắn liền với 4 loại chất thức thần phổ biến nhất trên thế giới. Ayahuasca, MDMA, DMT và nấm thức thần có thể đưa người dùng vào một thế giới không ngờ tới, nơi mà các giác quan của người dùng được tăng cường, và giúp người dùng tiến sâu hơn vào thế giới tâm linh. Mỗi chuyến đi có thời lượng không giống nhau. Nếu bạn uống ayahuasca, chuyến đi có thể kéo dài vài tiếng, nhưng nếu bạn dùng DMT, nó chỉ kéo dài dưới 20 phút

Tuy nhiên, không quan trọng cuộc trip kéo dài bao lâu, các chất thức thần kinh điển kể trên thực sự rất mạnh. Các thí nghiệm quét hình ảnh não cho thấy 4 chất thức thần kể trên có tác dụng rõ ràng trong các hoạt động thần kinh của cơ thể. Khi dùng chúng, chức năng não của chúng ta sẽ ít bị ràng buộc hơn như trước, đồng nghĩa với việc chúng ta thoải mái bộc lộ các cảm xúc hơn. Và các mạng lưới liên kết trong não chúng ta sẽ được mở rộng ra, cho phép chúng ta đạt trạng thái nhận thức cao hơn, và giúp chúng ta kiểm tra những suy nghĩ và cảm xúc của chúng ta một cách có ý thức. 

Những lợi ích về mặt tâm lí nói trên dẫn đến việc các nhà nghiên cứu cho rằng các chất thức thần có khả năng chữa bệnh. Và sự thật là nhiều nghiên cứu đã khám phá rằng 4 chất thức thần kể trên, bằng cách này hoặc cách khác, có khả năng chữa trầm cảm, lo lắng, chữa hội chứng PTSD, chữa các cơn nghiện, và các bệnh lí thần kinh khác. Bằng cách mở rộng tâm trí, người sử dụng chất thức thần có thể đối mặt với quá khứ đau thương của họ, hoặc đối mặt với những hành động tự hủy hoại bản thân, mà không cảm thấy ngại hoặc sợ hãi như trước. Họ không phải bị tê liệt cảm xúc, họ nhìn nhận vấn đề khách quan hơn.

Bất kì chất nào cũng có tác dụng phụ. Tuy nhiên, những nghiên cứu hiện tại ít nhất đã cho thấy rằng ayahuasca, MDMA, DMT và nấm thức thần có khả năng thay thế các biện pháp chữa bệnh tâm lí hiện tại, đặc biệt với những bệnh nhân không có cải thiện với các phương pháp chữa bệnh trước đó. Chúng ta cần những nghiên cứu sâu hơn để hiểu chính xác tác dụng của chúng lên não người. Dù vậy những gì chúng ta đã biết thật sự rất hứa hẹn. Bây giờ, hãy xem cách từng chất tác dụng lên não chúng ta, và xem cách chúng ta tận dụng những hiệu ứng đấy để chữa bệnh.

Ayahuasca

Ayahuasca là một loại trà được chiết xuất từ loại cây Banisteriosis caapi và lá của cây Psychotria viridis. Các pháp sư (Shaman) trong rừng Amazon đã sử dụng ayahuasca để chữa bệnh và để bước vào thế giới tâm linh từ rất lâu. Một số bộ lạc ở Brazil sử dụng loại thức uống này như một nghi lễ tôn giáo. Và gần đây, người ta bắt đầu sử dụng ayahuasca để tăng cường nhận thức. 

Bởi vì các hình ảnh quét não cho thấy rằng ayahuasca tăng cường hoạt động não ở thùy chẩm, đồng thời ở hệ viền (hệ limbic) – khu vực nằm sâu bên trong thùy thái dương, chịu trách nhiệm xử lí các kí ức và cảm xúc của chúng ta. Ayahuasca cũng làm giảm hoạt động của Mạng chế độ hoạt động mặc định (Default Mode Network) của não chúng ta, vì nếu mạng này hoạt động quá công suất sẽ dẫn đến trầm cảm, lo lắng, và gây ra hội chứng sợ xã hội. Và theo một video được xuất bản vào năm rồi, trên kênh Asapscience, những người dùng ayahuasca sẽ tiến vào trạng thái giống như thiền định.

Bác sĩ Jordi Riba – nhà nghiên cứu hàng đầu về Ayahuasca cho biết: “Ayahuasca tao ra một trạng thái tự nhận thức nội tâm, giúp cho người dùng có những trải nghiệm cực kì ý nghĩa.” “Chúng ta sẽ có những trải nghiệm đầy cảm xúc, và bắt đầu xuất hiện hồi ức trong đầu người sử dụng, tuy nhiên lại không giống những gì chúng ta thấy như lúc đang ngủ”

Và cũng theo Riba, người dùng có thể trải nghiệm một cú trip cực kì mạnh mẽ, phụ thuộc vào liều lượng sử dụng. Hiệu ứng sẽ xuất hiện sau khoảng 45 phút, và đạt đỉnh điểm khoảng 1 hoặc 2 giờ. Và điều tồi tệ nhất người dùng có thể gặp phải là buồn nôn hoặc thậm chí nôn mửa. Không giống như LSD hoặc nấm thức thần, người dùng có thể ý thức rằng mình đang gặp ảo giác khi đang sử dụng Ayahuasca, điều này giúp người dùng vượt qua các cơn nghiện hoặc đối mặt với những đau thương của chính mình. Riba và các cộng sự tại bệnh viện Sant Pau ở Barcelona, Tây Ban Nha cũng đã bắt đầu thử nghiệm Ayahuasca để chữa trầm cảm, dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt. Và cho đến nay, loại thuốc này đã cho thấy khả năng giảm các triệu chứng trầm cảm ở các bệnh nhân đề kháng với các phương pháp trị liệu khác, và Ayahuasca cũng tạo ra một hiệu ứng chống trầm cảm kéo dài cả tuần lễ, theo  Riba – người đã nghiên cứu về Ayahuasca dưới sự hỗ trợ của tổ chức Beckley – một viện nghiên cứu ở Anh.

Rễ B.Caapi và lá P. virdis

Hiện tại, nhóm của Riba đang nghiên cứu về hiệu ứng của giai đoạn sau chữa trị của Ayahuasca, họ gọi là “after-glow”. Cho đến nay, họ đã phát hiện rằng, trong giai đoạn “after-glow” này, những khu vực ở não chịu trách nhiệm cho sự tự nhận thức bản thân, đã có kết nối mạnh mẽ hơn tới những khu vực chịu trách nhiệm cho các hồi ức và cảm xúc. Và cũng theo Riba, ở thời điểm hiện tại, mọi người đã suy nghĩ thoáng hơn về các phương pháp điều trị tâm lí, nên nhóm đang nghiên cứu sử dụng kết hợp Ayahuasca vào việc giúp người dùng đạt trạng thái tỉnh thức.

Riba cho biết, những thay đổi khi người dùng sử dụng Ayahuasca tương quan với việc đạt trạng thái tỉnh thức. “Chúng tôi tin rằng sức mạnh liên kết giữa Ayahuasca và sự tỉnh thức sẽ tăng khả năng thành công của các phương pháp trị liệu tâm lí hiện nay.” – Riba cho biết thêm.

DMT

Tinh thể DMT

Ayahuasca và hợp chất N,N-Dimethyltriptamine – hoặc DMT – có mối liên kết chặt chẽ với nhau. DMT tồn tại trong lá của loài thực vật psychotria viridis, và chịu trách nhiệm cho hiệu ứng ảo giác của Ayahuasca. DMT có cấu trúc phân tử giống với Melatonin và Serotonin và có tính chất thức thần tương tự như các hợp chất được tìm thấy trong LSD và nấm thức thần. 

Nếu được sử dụng ở đường uống, DMT không có tác dụng thực sự rõ ràng vì nó đã bị enzyme trong dạ dày phá hủy ngay lập tức. Tuy nhiên loài thực vật Banisteriopsis caapi có trong Ayahuasca ngăn cản hoạt động của enzyme này, giúp DMT đi vào mạch máu và đi đến não người dùng. DMT cũng giống như các chất thức thần phổ biến khác, cũng tác động vào các thụ thể Serotonin, đồng nghĩa với việc tác động vào cảm xúc, khả năng nhìn, cũng như khả năng cảm nhận cơ thể. Hay nói cách khác, bạn sẽ trip!.

Với những gì đã biết về DMT, chúng ta phải cảm ơn bác sĩ Rick Strassman, người đã xuất bản những nghiên cứu đột phá về các chất thức thần cách đây 2 thập kỉ. Và theo Strassman, DMT là hợp chất duy nhất có thể vượt qua hàng rào mạch máu não mà không bị cản lại chút nào – lớp màng có tác dụng ngăn cách hệ tuần hoàn và dịch ngoại bào ở hệ thần kinh trung ương. Khả năng này của DMT cho thấy đây là hợp chất quan trọng của hoạt động sinh lí bình thường của não. Rick Strassman là tác giả của 2 quyển sách tinh túy về chất thức thần: DMT: The Spirit Molecule và DMT and the Soul of Prophercy.

“Bộ não chỉ sử dụng năng lượng để cho phép các chất đi qua hàng rào để lấy chất dinh dưỡng – những thứ mà não không thể tổng hợp được, ví dụ như đường huyết / đường glucose. DMT đặc biệt theo cách bộ não phải dùng năng lượng để đưa nó đi qua hàng rào”. Strassman cho biết thêm.

DMT thực sự tồn tại tự nhiên trong cơ thể, đặc biệt là ở trong phổi chúng ta. Strassman nói rằng DMT còn có thể tồn tại ở tuyến tùng – một bộ phận nhỏ của bộ não có liên kết với “con mắt thứ ba”. Hiệu ứng của DMT đã được kích hoạt dưới dạng Ayahuasca có thể tồn tại vài giờ. Nhưng nếu chỉ riêng DMT, dùng dưới dạng hút hoặc tiêm tĩnh mạch, thì hiệu ứng chỉ tồn tại vài phút.

Strassman cho biết rằng, chuyến trip tuy ngắn, tuy nhiên lại rất mạnh, mạnh hơn các chất thức thần khác. Người dùng DMT cũng cảm nhận thấy những hiệu ứng y hệt Ayahuasca: nhận thức bản thân tốt hơn, âm thanh và hình ảnh sống động hơn, và nội tâm sâu sắc hơn. Trong quá khứ, Strassman từng gợi ý sử dụng DMT để chữa trầm cảm, lo lắng, các bệnh tâm lí khác và cũng như để phát triển bản thân và khám phá. Nhưng các nghiên cứu về DMT quá khan hiếm, dẫn đến rất khó để chúng ta biết hết hoàn toàn tác dụng chữa bệnh của nó. 

“Có quá ít thông tin và DMT nên được nghiên cứu nhiều hơn.” – Strassman kết luận.

MDMA

MDMA tinh thể và Ecstasy

Không giống như DMT, MDMA không phải là chất thức thần tự nhiên. MDMA – hay còn được biết đến với tên gọi Molly, Ecstasy, loại hợp chất được điều chế dành cho các bữa tiệc và lễ hội.

MDMA có thể được dùng dưới dạng viên nhộng, viên nang hoặc viên nén. MDMA kích thích cơ thể giải phóng ra 3 loại chất dẫn truyền thần kinh: Serotonin, Dopamine và Norepinephrine. MDMA cũng làm tăng nồng độ của 2 hóc môn Oxytocin và Prolactin, dẫn đến cảm giác hạnh phúc và cở mở. Tác dụng đặc trưng của MDMA là giải phóng một lượng lớn Serotonin, làm cho cơ thể không còn Serotonin dự trữ, dẫn đến khả năng khiến người dùng trầm cảm vài ngày sau khi sử dụng.

Hình ảnh quét não cho thấy MDMA làm giảm hoạt động của Hạch hạnh nhân – khu vực của não chịu trách nhiệm cho việc nhận thức sự đe dọa và nỗi sợ hãi, cũng như làm tăng hoạt động của thùy trán, nơi được coi là bộ xử lí cấp cao của não bộ.

Bác sĩ Michael Mithoefer, người đã nghiên cứu chuyên sâu về MDMA, cho biết tác động của MDMA lên nhiều mạng thần kinh làm cho não hoạt động uyển chuyển hơn, giúp cho người sử dụng có thể sàng lọc cảm xúc và phản ứng mà không bị “mắc kẹt trong cách xử lí cũ (của bộ não)”. 

“Người dùng sẽ không còn bị choáng ngợp bởi lo lắng nữa, mà có thể kiểm soát cảm xúc của mình tốt hơn” – Mithoefer cho biết thêm

Năm ngoái, hiệp hội FDA Hoa Kỳ đã phê duyệt cho phép tiến hành các thử nghiệm lâm sàng với quy mô lớn để xem xét khả năng chữa hội chứng PTSD (Rối loạn stress sau sang chấn) của MDMA.

Mithoefer giám sát thử nghiệm giai đoạn 2 thông qua sự hỗ trọ của MAPS (Tổ chức phi lợi nhuận của Hoa Kì nghiên cứu về tác dụng chữa bệnh của các chất thức thần, được thành lập vào những năm 80), với sự đồng thuận của FDA.

Những người đang phải sống chung với hội chứng PTSD có thể điều trị chấn thương tâm lí của họ mà không bị ảnh hưởng bởi cảm xúc, nhờ tác dụng tương tác phức tạp giữa hạch hạnh nhân và thùy trán được tạo ra bởi MDMA. Nhờ kết quả rất tốt từ thử nghiệm giai đoạn 2, Mithoefer chia sẽ với tạp chí Rolling Stones rằng ông ấy mong chờ FDA sẽ cho sớm phê duyệt thử nghiệm giai đoạn 3 trong năm nay.

Tuy những nghiên cứu về việc chữa hội chứng PTSD của MDMA rất hứa hẹn. Tuy nhiên, Mithoefer khuyến cáo mọi người không nên tự ý sử dụng MDMA để chữa bệnh mà không có sự giám sát, vì loại thuốc này làm tăng huyết áp, tăng nhiệt độ cơ thể, tăng nhịp tim, buồn nôn, co cơ, giảm thèm ăn, gây nóng lạnh thất thường và gây mờ mắt. Thậm chí, MDMA gây mất nước, suy tim, suy thận và gây loạn nhịp tim. Nếu không uống đầy đủ nước, hoặc không đủ điều kiện sức khỏe khi sử dụng, tác dụng phụ của MDMA có thể gây nguy hiểm đến tính mạng người sử dụng.

Nấm thức thần (Nấm chứa Psilocybin)

Nấm thức thần có lịch sử lâu dài trong việc sử dụng cho các nghi lễ chữa bệnh, đặc biệt là phía đông của thế giới. Người dùng sẽ bắt đầu nhìn thấy những ảo giác đầy màu sắc sau khoảng 1 giờ ăn nấm, nhờ vào khả năng phân hủy Psilocybin – chất thức thần tự nhiên được tìm thấy trong 200 loại nấm có trên thế giới.

Trong một nghiên cứu của Đại học hoàng gia Luân Đôn, xuất bản năm 2014 nói rằng: Psilocybin – một loại thụ thể serotonin, làm cho một số phần của bộ não vốn dĩ không liên kết với nhau, trở nên liên kết mạnh mẽ. Các nhà khoa học phân tích hình ảnh quét não MRI của người sử dụng psilocybin hoặc giả dược nhận ra rằng, nấm thức thần kích thích não tạo ra các mẫu sự liên kết mới trong não – điều chỉ xảy ra khi chúng ta đang trong trạng thái ảo giác. Khi đang ở trạng thái ảo giác nói trên, não chúng ta hoạt động ít bị hạn chế hơn và liên kết tốt hơn. Và cũng theo Đại học này, dưới sự tác động của psilocybin, não chúng ta hoạt động giống như lúc đang trong trạng thái mơ và đang trong trạng thái tăng cường cảm xúc.

Bác sĩ Paul Expert – nhà phương pháp học và vật lí học đang làm việc tại Đại học Hoàng gia Luân Đôn cho biết:” Những liên kết mạnh mẽ (khi dùng psilocybin) này tạo nên một trạng thái khác của nhận thức. Chất thức thần là một công cụ hữu hiệu để chúng ta hiểu cách bộ não chúng ta hoạt động”

Và cũng theo Expert, những nghiên cứu gần đây đã chứng tỏ rằng nấm thức thần có thể có khả năng chữa trầm cảm và các hội chứng tâm lí khác. Cũng giống như Ayahuasca, những hình ảnh quét não cho thấy rằng psilocybin làm cản chế độ hoạt động mặc định của não (default mode network), và người sử dụng nấm cũng báo cáo rằng họ được trải nghiệm một “mức độ cao hơn của hạnh phúc” và cảm giác “mình thuộc về thế giới này”. Để chứng minh điều đó, một nghiên cứu của tạp chí y học Lancet của Anh Quốc, xuất bản năm ngoái, phát hiện rằng, với liều lượng cao, nấm thức thần làm giảm các triệu chứng trầm cảm ở bệnh nhân không phản hồi với các phương pháp trị liệu cũ.

Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng, nấm thức thần làm giảm các triệu chứng lo lắng, chữa các cơn nghiện và chữa hội chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế nhờ tác dụng nâng cao tâm trạng của psilocybin. Và một nghiên cứu khác trên chuột cho thấy psilocybin làm giảm các nỗi sợ hãi, đây là tính hiệu tốt trong việc chữa trị cho các bệnh nhân mắc hội chứng PTSD. 

Dù cho có nhiều nghiên cứu tích cực, tuy nhiên các nghiên cứu về nấm thức thần vẫn còn hạn chế, và việc sử dụng các loại nấm này cũng đi kèm với rủi ro. Theo Expert, người sử dụng nấm có thể rơi vào trạng thái hoảng loạn, mất nhận thức về bản thân, hay còn gọi là bản ngã giải thể (ego-dissolution). Cách cơ thể phản ứng với loại nấm này cũng phụ thuộc vào tình trạng tâm sinh lí của người sử dụng. Nấm thức thần nên được sử dụng cẩn thận, bởi vì các tác dụng tích cực lẫn tiêu cực của nó đều bị trở nên mạnh mẽ, khó kiểm soát hơn và kéo dài rất lâu. Expert nói rằng:” chúng ta chưa thật sự hiểu hoàn toàn cơ chế của các chất thức thần, và cũng như chưa thể kiểm toàn 100% tác dụng của các hợp chất này.”

KHUYẾN MÃI HÈ 2022
Đăng ký nhận tin tức